Anonimizacja dokumentacji medycznej

Anonimizacja dokumentacji medycznej polega na usunięciu z karty pacjenta, wypisu albo wyniku badania danych, które pozwalają ustalić tożsamość pacjenta. Opis stanu zdrowia i leczenia zostaje. Poufnik wykrywa nazwisko, PESEL, adres, datę urodzenia i dane kontaktowe i zamienia je na oznaczenia na komputerze lekarza albo placówki. Po konsultacji z modelem AI przywraca te dane w jego odpowiedzi.

Zrzut ekranu Poufnika z fikcyjną kartą informacyjną leczenia szpitalnego w PDF (pacjentka Barbara Kaczmarek, PESEL, adres, data urodzenia, oddział, rozpoznanie, zastosowane leczenie, zalecenia, lekarz prowadzący). Po lewej tekst z podświetlonymi danymi pacjentki i nazwiskiem lekarza, rozpoznanie i leczenie bez podświetlenia; po prawej panel kategorii.

Czego model AI potrzebuje z karty pacjenta?

Lekarz, który chce skonsultować z modelem AI nietypowy przebieg leczenia, przekazuje mu opis przypadku: wiek, rozpoznanie, wyniki, zastosowane leki i reakcję na nie. Nazwisko pacjenta, PESEL i adres nie są modelowi potrzebne, a karta informacyjna ma je w nagłówku każdej strony. Karta wklejona w oryginale przekazuje więc dostawcy usługi komplet danych o zdrowiu konkretnej, nazwanej osoby.

Po anonimizacji opis stanu zdrowia zostaje, a znika to, co pozwala ustalić, kogo dotyczy. Poufnik robi to na komputerze lekarza albo placówki, a mapa powiązań między oznaczeniami i danymi nie opuszcza tego komputera. Przywracanie danych w odpowiedzi modelu opisuje strona anonimizacja dokumentów przed ChatGPT.

Które dane pacjenta trzeba ukryć?

Punktem wyjścia jest ustawa o prawach pacjenta, która wylicza dane identyfikujące pacjenta w dokumentacji. Ukrywasz nazwisko i imię, datę urodzenia, adres, PESEL albo numer dokumentu tożsamości i dane przedstawiciela ustawowego, a także telefon, e-mail i numer dokumentacji, jeśli są w nagłówku. Rozpoznanie, wyniki, leczenie, dawki, zalecenia i przebieg zostają.

Data urodzenia bywa istotna klinicznie, a razem z resztą danych identyfikuje pacjenta; możesz ją ukryć i dopisać wiek ręcznie. Nazwisko lekarza prowadzącego i nazwa oddziału nie dotyczą pacjenta, ale zawężają krąg osób, więc przy rzadkim rozpoznaniu w małej placówce lepiej je ukryć. Kategorie włączasz i wyłączasz jednym kliknięciem, a pominięty fragment, na przykład nazwę miejscowości w wywiadzie, zaznaczasz ręcznie.

Jak zanonimizować dokumentację medyczną w Poufniku?

  1. Wczytaj dokument: kartę informacyjną w PDF z systemu, wynik badania, skan papierowej historii choroby albo zdjęcie z telefonu. Tekst ze skanów Poufnik rozpoznaje na komputerze i nigdzie nie wysyła obrazu.
  2. Przejrzyj wykrycia. Na tekście z podświetleniami i w panelu kategorii sprawdzasz, czy dane pacjenta są ukryte, a rozpoznanie i leczenie zostały. W dokumentacji medycznej tego przeglądu nie pomijaj: opis rzadkiej choroby, zawodu albo zdarzenia może sam wskazywać osobę, a tego program nie oceni za lekarza.
  3. Skopiuj albo zapisz wynik. Tekst z oznaczeniami wklejasz do narzędzia AI, a jego odpowiedź z powrotem do Poufnika, żeby odzyskać dane w notatce do dokumentacji. Opis przypadku na konsylium albo szkolenie zapisujesz jako PDF, z którego dane są usunięte, a nie tylko zakryte; opisuje to strona anonimizacja PDF.
Dwa kadry obok siebie z fikcyjnego skanu wyniku badania laboratoryjnego: po lewej oryginał z nazwiskiem pacjenta, PESEL, datą urodzenia i adresem w nagłówku oraz tabelą wyników, po prawej ten sam skan po eksporcie z Poufnika, z zamalowanym nagłówkiem i nietkniętą tabelą wyników z normami.

Jakie dane Poufnik wykrywa w dokumentacji medycznej?

W kartach, wypisach, wynikach i skierowaniach Poufnik wykrywa:

  • imiona i nazwiska pacjentów, przedstawicieli ustawowych, lekarzy i pielęgniarek, także w odmianie;
  • PESEL i numery dokumentów tożsamości;
  • adresy zamieszkania;
  • telefony i adresy e-mail;
  • nazwy placówek i oddziałów;
  • numery rachunków w dokumentach rozliczeniowych;
  • numery dokumentacji i spraw, jeśli występują w nagłówkach;
  • kwoty w rozliczeniach świadczeń.

Daty, w tym datę urodzenia, program wykrywa jako osobną kategorię, którą włączasz zależnie od tego, czy wiek pacjenta jest potrzebny do konsultacji.

Co mówią przepisy o tajemnicy lekarskiej?

Tajemnicę medyczną regulują dwie ustawy. Ustawa o prawach pacjenta stanowi, że „Pacjent ma prawo do zachowania w tajemnicy przez osoby wykonujące zawód medyczny, w tym udzielające mu świadczeń zdrowotnych, informacji z nim związanych, a uzyskanych w związku z wykonywaniem zawodu medycznego” (art. 13). Ustawa o zawodach lekarza i lekarza dentysty dodaje: „Lekarz ma obowiązek zachowania w tajemnicy informacji związanych z pacjentem, a uzyskanych w związku z wykonywaniem zawodu” (art. 40 ust. 1). Opis przypadku, z którego nie da się ustalić, kogo dotyczy, nie jest w rozumieniu tych przepisów informacją związaną z konkretnym pacjentem.

Ustawa o prawach pacjenta wylicza też, co zawiera dokumentacja, a pierwsza pozycja tej listy to właśnie dane do ukrycia: „oznaczenie pacjenta, pozwalające na ustalenie jego tożsamości: a) nazwisko i imię (imiona), b) datę urodzenia, c) oznaczenie płci, d) adres miejsca zamieszkania”, dalej numer PESEL albo numer dokumentu tożsamości oraz dane przedstawiciela ustawowego (art. 25 ust. 1 pkt 1). Podmiot udzielający świadczeń ma przy tym „zapewnić ochronę danych zawartych w tej dokumentacji” (art. 24 ust. 1).

Dane o zdrowiu to w RODO dane szczególnej kategorii. Art. 9 ust. 1 zakazuje ich przetwarzania, chyba że zachodzi któryś z wyjątków z ust. 2. Wysłanie karty do zewnętrznej usługi AI to nowe przetwarzanie, które wymaga własnej podstawy. Tekst bez danych identyfikujących pacjenta nie stwarza tego problemu po stronie dostawcy. Dlaczego ta sama karta jest dla placówki pseudonimizowana, a dla dostawcy anonimowa, wyjaśnia wpis anonimizacja a pseudonimizacja. Analizę ryzyka w małej placówce omawia tekst Analiza ryzyka i DPIA w małej przychodni, a umowy z dostawcami systemów tekst Umowa powierzenia z dostawcą systemu EDM. Wzór notatki do rejestru czynności, w którym inspektor ochrony danych placówki może opisać użycie Poufnika, jest na stronie dla działu IT i IOD.

Najczęstsze pytania

Czy lekarz może skonsultować przypadek pacjenta z ChatGPT?

Opis przypadku, z którego nie da się ustalić tożsamości pacjenta, nie ujawnia, kogo dotyczy, więc nie narusza tajemnicy. Karta w oryginale, z nazwiskiem, PESEL i adresem, przekazuje dostawcy usługi komplet danych o zdrowiu konkretnej osoby. Czy i na jakich warunkach lekarze mogą konsultować przypadki z narzędziami AI, decyduje placówka.

Co zostaje w zanonimizowanej karcie pacjenta?

Wszystko, czego potrzeba do oceny medycznej: rozpoznanie, wyniki badań, zastosowane leczenie, dawki, zalecenia i przebieg choroby. Znikają nazwisko, PESEL, adres, data urodzenia, telefon, dane przedstawiciela ustawowego i numer dokumentacji. Datę urodzenia możesz zastąpić wiekiem dopisanym ręcznie, jeśli wiek jest istotny klinicznie.

Czy anonimizacja danych medycznych wystarczy, żeby dane przestały być danymi o zdrowiu?

Dla placówki nie. Dopóki na komputerze jest mapa zastąpień, tekst jest dla niej pseudonimizowany i nadal podlega RODO. Dostawca usługi AI mapy nie ma, więc w tekście, który dostaje, nie ma danych pozwalających zidentyfikować pacjenta. Przy rzadkiej chorobie w małej miejscowości sam opis może jednak wskazywać osobę, dlatego przed wysłaniem trzeba tekst przejrzeć.

Czy Poufnik zanonimizuje skan papierowej historii choroby?

Tak. Ze skanu albo zdjęcia karty Poufnik odczytuje tekst na komputerze, a przy eksporcie do PDF zamalowuje dane na obrazie i sprawdza wynik ponownym odczytem. Odręczne wpisy lekarzy program odczytuje gorzej, więc pominięte fragmenty zaznaczasz ręcznie.

Czy treść dokumentacji trafia do operatora Poufnika?

Nie. Wykrywanie, OCR, anonimizacja i przywracanie danych działają na komputerze w placówce, a aplikacja łączy się z siecią tylko przy sprawdzaniu aktualizacji, jeśli na to pozwolisz, i przy logowaniu do konta, jeśli z niego korzystasz. Operator nie ma dostępu do treści, więc nie jest podmiotem przetwarzającym dane pacjentów.