Anonimizacja dokumentów online czy na komputerze

Przy anonimizacji dokumentów online plik najpierw trafia na serwer usługodawcy i dopiero tam program usuwa z niego dane. Dokument opuszcza więc Twoją organizację w oryginale. Poufnika instalujesz na komputerze, a wykrywanie danych, OCR, anonimizacja i przywracanie danych działają lokalnie, więc plik zostaje na dysku. Program jest darmowy, a jego kod jest publiczny.

Grafika w stylu strony (granat, pomarańcz, białe tło, bez cieni), dwa tory jeden pod drugim. Górny tor „Anonimizacja online”: ikona dokumentu z nazwiskiem i PESEL, strzałka do chmury z podpisem „serwer usługodawcy” (dokument w oryginale), strzałka z chmury z powrotem z podpisem „wynik”. Dolny tor „Anonimizacja na komputerze”: ikona dokumentu, strzałka do laptopa z ikoną Poufnika i podpisem „OCR, wykrywanie, anonimizacja, mapa zastąpień”, z laptopa jedna cienka strzałka do chmury z podpisem „tylko tekst z oznaczeniami [OSOBA_1], jeśli sam go wyślesz”. Pod dolnym torem drobny podpis: „połączenia aplikacji: numer wersji za zgodą, logowanie do konta opcjonalnie”.

Co dzieje się z plikiem przy anonimizacji online?

Narzędzie w przeglądarce kusi tym, że niczego nie trzeba instalować. Żeby jednak usunąć dane, musi odebrać Twój plik w oryginale, z nazwiskami, numerami PESEL i treścią sprawy, przetworzyć go na serwerze usługodawcy i odesłać. Dane znikają dopiero po przekazaniu dokumentu. Z punktu widzenia ochrony danych to tak, jakbyś wysłał dokument mailem firmie, której warunków zwykle nikt nie czyta.

Bywa, że to nikomu nie szkodzi. Kłopot w tym, że mało kto zastanawia się nad tym w chwili, gdy plik jest już w oknie przeglądarki.

O co zapytać dostawcę usługi online?

Zanim wyślesz dokument do narzędzia w przeglądarce, sprawdź kilka rzeczy. Jeżeli nie znasz odpowiedzi, nie wiesz, co stanie się z danymi klienta, pacjenta albo pracownika.

  • Gdzie stoi serwer i do kogo należy? Czy jest w Europejskim Obszarze Gospodarczym?
  • Jak długo usługodawca przechowuje plik po przetworzeniu i czy da się to sprawdzić?
  • Czy plik albo jego treść służy do ulepszania usługi, trenowania modeli albo celów statystycznych?
  • Czy usługodawca oferuje umowę powierzenia przetwarzania danych i czy Twoja organizacja ją zawarła?
  • Kto odpowiada za incydent, gdy ktoś przejmie serwer, i kto powiadomi osoby, których dane dotyczą?
  • Czy kod usługi jest publiczny, czy trzeba wierzyć opisowi?

Te same pytania pasują do programu instalowanego na komputerze, tyle że przy pracy lokalnej większość z nich odpada: dokument nie wychodzi z dysku.

Zrzut ekranu Poufnika z fikcyjnym pismem wczytanym do przeglądu, a obok niego okno monitora połączeń sieciowych systemu (np. Monitor zasobów w Windows) pokazujące proces Poufnika bez aktywnych połączeń zewnętrznych, tylko wpis 127.0.0.1.

Kiedy wystarczy narzędzie w przeglądarce?

Jeżeli dokument jest jawny, zawiera wyłącznie Twoje własne dane albo i tak trafi do publikacji, a chcesz tylko oszczędzić sobie zaznaczania, usługa online może wystarczyć. Inaczej jest, gdy w pliku są dane innych osób: klientów, pacjentów, pracowników, stron postępowania. Wtedy za przekazanie dokumentu usługodawcy odpowiadasz Ty albo Twoja organizacja.

Z czym łączy się Poufnik?

Poufnika instalujesz na Windows albo macOS. Razem z aplikacją uruchamia się lokalny silnik anonimizacji, który nasłuchuje wyłącznie pod adresem 127.0.0.1, dostępnym tylko wewnątrz komputera. W tym silniku Poufnik odczytuje plik, rozpoznaje tekst ze skanów, wykrywa dane, zamienia je na oznaczenia, zaczernia PDF, eksportuje wynik i przywraca dane w odpowiedzi modelu. Modele i słowniki są dołączone do instalatora.

Z internetem aplikacja łączy się w dwóch sytuacjach i obie są opcjonalne. Raz dziennie może zapytać o numer najnowszej wersji, jeśli przy pierwszym uruchomieniu się na to zgodzisz. Wersja z Microsoft Store tego nie robi, ponieważ aktualizacje dostarcza Sklep. Drugie połączenie to logowanie do bezpłatnego konta Lawtern, które do anonimizacji nie jest potrzebne. Żadne z tych połączeń nie przesyła treści dokumentu ani mapy zastąpień. Pełną listę adresów, z którymi łączy się aplikacja, z opisem tego, co i kiedy wysyła, podaje strona dla działu IT i IOD, a architekturę i odniesienia do RODO strona Bezpieczeństwo. Kod aplikacji jest publiczny na GitHubie, więc informatyk może porównać ten opis z tym, z czym program faktycznie się łączy.

Jak anonimizować PDF i zdjęcia bez wysyłania ich do sieci?

Do usług online najczęściej trafiają pliki PDF, w których ktoś chce zaczernić dane przed wysłaniem albo publikacją. W Poufniku zaczernienie usuwa tekst z pliku, zamiast go zakrywać; opisuje to strona anonimizacja PDF. Często trafiają tam też zdjęcia dokumentów z telefonu: dowodu, umowy, karty pacjenta. Usługa online musi odebrać całe zdjęcie, żeby rozpoznać na nim tekst. W Poufniku rozpoznawanie tekstu ze skanów i zdjęć wykonuje lokalny silnik, a dane program zamalowuje na obrazie bez wysyłania go gdziekolwiek. Z usuwaniem metadanych online jest tak samo: serwis dostaje plik z całą treścią, żeby wyczyścić autora albo współrzędne GPS. Na komputerze wystarczy jedno polecenie w menu Eksploratora Windows, opisane na stronie usuwanie metadanych z plików i zdjęć.

Co mówi RODO o przekazaniu dokumentu usługodawcy?

Usługodawca, który przetwarza dokument w Twoim imieniu, jest podmiotem przetwarzającym w rozumieniu RODO. Art. 28 ust. 1 pozwala administratorowi korzystać „wyłącznie z usług takich podmiotów przetwarzających, które zapewniają wystarczające gwarancje wdrożenia odpowiednich środków technicznych i organizacyjnych, by przetwarzanie spełniało wymogi niniejszego rozporządzenia i chroniło prawa osób, których dane dotyczą”. Pytania z tej strony pozwalają sprawdzić te gwarancje przed wysłaniem pliku.

Zasada integralności i poufności z art. 5 ust. 1 lit. f RODO wymaga przetwarzania „w sposób zapewniający odpowiednie bezpieczeństwo danych osobowych, w tym ochronę przed niedozwolonym lub niezgodnym z prawem przetwarzaniem”. Plik anonimizowany na komputerze nie trafia do nikogo, zanim program usunie z niego dane. Poufnika pobierasz za darmo ze strony Pobierz; nie wymaga konta i nie ma limitu dokumentów.

Najczęstsze pytania

Czy anonimizacja online jest bezpieczna?

Zależy od tego, komu wysyłasz dokument i na jakich warunkach. Narzędzie online musi odebrać plik w oryginale, żeby go przetworzyć. Przed użyciem trzeba więc wiedzieć, gdzie stoi serwer, jak długo usługodawca przechowuje plik, czy używa go do ulepszania usługi i czy Twoja organizacja ma z nim umowę powierzenia. Bez tych odpowiedzi nie wiesz, co stanie się z dokumentem klienta albo pacjenta po wysłaniu.

Czym różni się anonimizacja PDF online od anonimizacji w Poufniku?

W usłudze online plik trafia na serwer, tam przechodzi anonimizację i wraca do Ciebie. W Poufniku plik zostaje na dysku, a wykrywanie danych, OCR, zaczernianie i eksport wykonuje lokalny silnik na Twoim komputerze. Gotowy plik może wyglądać tak samo. Kod Poufnika jest publiczny, więc informatyk może sprawdzić, że program nie wysyła dokumentu.

Czy Poufnik działa bez internetu?

Tak. Anonimizacja, rozpoznawanie tekstu, eksport i przywracanie danych działają bez połączenia. Bez internetu nie sprawdzisz tylko aktualizacji i nie zalogujesz się do konta Lawtern, a jedno i drugie jest opcjonalne.

Czy anonimizacja zdjęć online to to samo co wysłanie zdjęcia do sieci?

Tak. Żeby usługa online zamalowała dane na zdjęciu dowodu albo karty pacjenta, musi najpierw odebrać całe zdjęcie z pełnymi danymi. Poufnik rozpoznaje tekst i zamalowuje dane na Twoim komputerze, a obraz nie opuszcza dysku.

Kiedy narzędzie online jest wystarczające?

Gdy dokument i tak jest jawny albo zawiera wyłącznie Twoje własne dane, a chcesz tylko oszczędzić sobie pracy. Przy dokumentach klientów, pacjentów, pracowników i stron postępowania decyzję podejmujesz Ty albo Twoja organizacja, a pytania do dostawcy zebrane na tej stronie pomagają ją podjąć.