Anonimizacja PDF: zaczernianie, które usuwa dane

Przy anonimizacji PDF Poufnik wykrywa dane w pliku i usuwa ich znaki z warstwy tekstowej, więc spod czarnego prostokąta nie da się już niczego skopiować. Skany renderuje na nowo z zamalowanymi danymi i sprawdza ponownym odczytem. Program jest darmowy, działa na Twoim komputerze i nie wysyła pliku do sieci.

Dlaczego zaczernianie tekstu w PDF tak często zawodzi?

Plik PDF składa się z warstw. Na stronie leży tekst, nad nim mogą leżeć kształty, a pod spodem obraz skanu. Wiele programów, w których „zaczerniasz” fragment, dokłada do strony czarny prostokąt i na tym kończy. Tekst pod prostokątem zostaje w pliku, a razem z nim metadane: autor, firma, data utworzenia. Wystarczy zaznaczyć zaczernione miejsce, skopiować je i wkleić do Notatnika, żeby odzyskać nazwisko albo numer PESEL, który miał zniknąć. Czytnik ekranu albo wyszukiwarka pełnotekstowa znajdą go nawet bez tego. Wpis dlaczego czarny prostokąt w PDF nie usuwa danych pokazuje, jak sprawdzić plik w minutę i co z takiego błędu wynika na gruncie RODO.

Taki błąd wychodzi na jaw najczęściej tam, gdzie plik dostaje ktoś, kto ma powód szukać: przy dokumentach publikowanych w Biuletynie Informacji Publicznej, wysyłanych stronie przeciwnej albo udostępnianych na wniosek o informację publiczną.

Czym różni się anonimizacja PDF z tekstem od anonimizacji skanu?

Poufnik postępuje z plikiem PDF różnie, zależnie od tego, co jest w środku.

PDF z warstwą tekstową powstaje przy zapisie z edytora albo z systemu. Poufnik czyta tekst, wykrywa dane i usuwa z pliku ich znaki (glify), a w miejscu, gdzie zaczynała się wartość, wstawia oznaczenie w rodzaju [OSOBA_1]. Układ, czcionki, tabele i numeracja zostają bez zmian. Wypełnione pola formularzy program zamienia w zwykły tekst, który też przechodzi anonimizację.

PDF ze skanem zawiera obraz strony bez tekstu. Program najpierw rozpoznaje tekst na Twoim komputerze (OCR), potem wykrywa dane, a przy eksporcie renderuje stronę na nowo z zamalowanymi danymi. Oryginalny obraz skanu nie zostaje w pliku. Zanim zapisze plik, Poufnik sprawdza go jeszcze raz. Jeśli została w nim choć jedna dana, która miała zniknąć, program pliku nie zapisze. Skany i zdjęcia dokumentów z telefonu opisuje szerzej strona anonimizacja skanów.

Dwa kadry obok siebie z fikcyjnego skanu zaświadczenia o zatrudnieniu: po lewej oryginał z nazwiskiem, PESEL i adresem pracownika, po prawej ten sam skan po eksporcie z Poufnika, z zamalowanymi polami i widocznym oznaczeniem [OSOBA_1] nad pierwszym z nich.

Jak zanonimizować PDF krok po kroku?

  1. Przeciągnij plik PDF do okna Poufnika albo wybierz go z dysku (do 50 MB). Program pracuje na kopii w pamięci, a oryginał zostaje na dysku nietknięty.
  2. Przejrzyj wykrycia. Na ekranie przeglądu wyłączasz pojedyncze wykrycie, zmieniasz mu kategorię, łączysz wystąpienia tej samej osoby albo zaznaczasz fragment, którego program nie zauważył. W piśmie, które ma zostać czytelne dla odbiorcy, zwykle wyłączam kategorię „Kwota” i zostawiam sygnaturę, jeśli jest potrzebna do identyfikacji sprawy.
  3. Zapisz PDF. Nowy plik dostaje nazwę bez danych z oryginału. Możesz też skopiować sam tekst z oznaczeniami albo zapisać DOCX, jeśli dokument ma być dalej edytowany. Gdy zanonimizowany PDF wróci do Ciebie z odpowiedzią albo uwagami, Poufnik przywróci w nim dane i zapisze wynik jako prosty PDF.

Co Poufnik wykrywa w plikach PDF?

W pismach, decyzjach, umowach i odpisach zapisanych jako PDF najczęściej trzeba usunąć:

  • imiona i nazwiska stron, pełnomocników i świadków, także w odmianie,
  • adresy zamieszkania i siedziby,
  • PESEL, NIP, REGON, KRS,
  • numery dowodów osobistych i paszportów,
  • numery rachunków bankowych,
  • numery ksiąg wieczystych,
  • sygnatury akt i znaki spraw,
  • numery rejestracyjne i VIN pojazdów,
  • telefony i adresy e-mail,
  • kwoty, jeśli zdradzają stronę albo nie są potrzebne odbiorcy.

Każdą kategorię włączasz i wyłączasz jednym kliknięciem, a w Ustawieniach możesz wyłączyć ją na stałe.

Co jeszcze kryje plik PDF poza treścią strony?

Poufnik przy wczytaniu i zapisie czyści cały plik. Usuwa właściwości dokumentu (autor, tytuł, temat, program) i metadane XMP, komentarze i inne adnotacje, załączniki, zakładki, skrypty, miniatury stron oraz ukryte teksty zastępcze, które w plikach PDF przygotowanych dla czytników ekranu często powtarzają nazwiska dosłownie. Wypełnione pola formularza zamienia w zwykły tekst strony, więc wpisane w nie dane przechodzą przez przegląd jak reszta dokumentu. W programie do edycji PDF każdą z tych rzeczy trzeba znaleźć i usunąć osobno. Jak to zrobić bez Poufnika, pokazuje wpis jak usunąć metadane z pliku Word i PDF.

Jeżeli treść PDF ma zostać bez zmian, a usunąć chcesz tylko metadane, kliknij plik prawym przyciskiem myszy w Eksploratorze Windows albo w Finderze i wybierz „Usuń metadane”. Przy pliku PDF z podpisem elektronicznym Poufnik ostrzega, że zmiana pliku unieważni podpis, i zostawia decyzję Tobie. Szczegóły są na stronie usuwanie metadanych z plików i zdjęć.

Anonimizować PDF online czy na komputerze?

Serwis, który anonimizuje PDF online, musi najpierw odebrać Twój plik, więc dokument trafia na serwer usługodawcy przed anonimizacją, a nie po niej. Przy piśmie procesowym, umowie klienta albo dokumentacji medycznej oznacza to przekazanie danych firmie, której warunków zwykle nikt nie czyta. Poufnika instalujesz na komputerze: plik nie opuszcza dysku, a aplikacja łączy się z siecią tylko wtedy, gdy sprawdza aktualizacje (jeśli się na to zgodzisz) i gdy logujesz się do konta Lawtern (jeśli je masz). Oba podejścia i pytania do dostawcy usługi online zestawia strona anonimizacja dokumentów online czy lokalnie.

Jeżeli dokument będziesz dalej edytować, lepiej zacząć od pliku źródłowego. Anonimizacja dokumentów Word zachowuje style i usuwa komentarze oraz śledzone zmiany, których w PDF już nie widać, ale które mogły zostać w metadanych.

Co mówi RODO o zaczernianiu danych w PDF?

RODO wymaga, żeby dane osobowe były „przetwarzane w sposób zapewniający odpowiednie bezpieczeństwo danych osobowych, w tym ochronę przed niedozwolonym lub niezgodnym z prawem przetwarzaniem” (art. 5 ust. 1 lit. f, zasada integralności i poufności). Plik, w którym nazwisko da się skopiować spod czarnego prostokąta, tej zasady nie spełnia, choć na ekranie wygląda poprawnie.

Wśród środków bezpieczeństwa art. 32 ust. 1 RODO wymienia na pierwszym miejscu „pseudonimizację i szyfrowanie danych osobowych”, a w lit. d „regularne testowanie, mierzenie i ocenianie skuteczności środków technicznych”. Poufnik przed zapisem sam sprawdza plik jeszcze raz, czy zaczernienie zadziałało. Cały obieg pracy i to, co program robi z plikiem, opisują strony Jak to działa i Bezpieczeństwo.

Najczęstsze pytania

Jak zanonimizować PDF za darmo?

Pobierz Poufnika (wersja Basic jest darmowa, bez konta i bez limitu), przeciągnij plik PDF do okna, przejrzyj wykryte dane i zapisz wynik jako PDF. Program usuwa znaki danych z pliku i wstawia oznaczenie w ich miejscu, a przy skanach zamalowuje dane na obrazie. Całość dzieje się na Twoim komputerze.

Czy zaczernianie tekstu w PDF da się cofnąć?

W Poufniku nie. Program usuwa z pliku znaki danych (glify), zamiast rysować na nich prostokąt, więc tekstu nie da się zaznaczyć ani skopiować. Skan renderuje na nowo, a oryginalny obraz nie zostaje w pliku. Zanim zapisze plik, sprawdza go jeszcze raz i nie zapisze go, jeśli została w nim choć jedna dana, która miała zniknąć.

Czy anonimizacja PDF online jest bezpieczna?

Narzędzie online musi najpierw odebrać Twój plik na swój serwer, żeby go przetworzyć, więc dokument opuszcza Twoją organizację przed anonimizacją. Poufnika instalujesz na komputerze, więc plik zostaje na dysku. Obie drogi porównuje strona o anonimizacji online i lokalnej.

Czy Poufnik zanonimizuje skan zapisany jako PDF?

Tak. PDF bez warstwy tekstowej Poufnik odczytuje przez rozpoznawanie tekstu na Twoim komputerze, także gdy strony leżą bokiem, a przy eksporcie zamalowuje dane na obrazie. Przy słabej jakości skanu przejrzyj wynik uważniej.

Czy zanonimizowany PDF zachowuje układ strony?

Zwykle tak. Poufnik usuwa tylko znaki danych i wstawia oznaczenie w miejscu, gdzie zaczynała się wartość, więc reszta strony zostaje bez zmian. Jeśli wiernego układu nie da się zachować, program zapisuje uproszczony plik i informuje o tym na ekranie.

Co z wypełnionymi formularzami PDF?

Poufnik zamienia wypełnione pola formularza w zwykły tekst i anonimizuje je tak samo jak treść strony. Dane wpisane w pola nie zostają w pliku w ukrytej postaci.